با حضور دکتر مهدی محمدی نژاد(روان شناس ورزشی و عضو هیات علمی دانشگاه فردوسی مشهد) و دکتر احسان اسداللهی(مدیریت ورزشی و عضو هیات علمی دانشگاه سناباد مشهد) برنامه ورزش خراسان رضوی- شبکه خراسان رضوی، مورخه جمعه 17 بهمن 1404 ، ساعت 22 با موضوع "مقایسه ورزش پیش و پسا انقلاب اسلامی ایران برگزار گردید، در این برنامه دکتر محمدی نژاد به ارائه تحلیلی تحلیل واقعنگرانه براساس ده اصل و دلیل کتاب واقعیت (هانس رزلینگ و همکاران-2018) به مقایسه کمی و کیفی ورزش پیش و پس از انقلاب اسلامی ایران پرداخت. از جمله دستاوردهای ورزش بعد انقلاب:- رشد مثبتِ ۱۳۵۰% رشد در مدالآوری در المپیک، قبل از انقلاب؛ ورزش ایران در این دوره با تحریمهای گسترده بینالمللی (مانند محرومیت از میزبانی رویدادها، محدودیت انتقال فناوری) مواجه بوده، اما همچنان: در رشتههایی مانند وزنهبرداری، کشتی و پارالمپیک، فوتسال، والیبال نشسته، تکواندو و.. در رده بالای جهان قرار دارد. ورزش پارالمپیک ایران با رشد ۲۰۰۰٪ مدالآوری نسبت به قبل از انقلاب، نمونهای از تابآوری در شرایط سخت است. در قلمرو علمی ورزش، با وجود یک مدرسه عالی ورزش تنها در مقطع کارشناسی، پس از انقلاب: بیش از ۱۰۰ دانشکده تربیت بدنی نوگشایی و رشد تولید مقالات علمی ایران در حوزه ورزش به رتبه ۱ در منطقه خاورمیانه (طبق دادههای Scopus) رسیده است. در ورزش بانوان قبل از انقلاب: زنان عملاً در عرصه بینالمللی حضور نداشتند. پس از انقلاب ۴ میلیون زن ورزشکار سازمانیافته، با کسب مدالهای المپیکی و جهانی، و حضور در بیش از ۳۰ رشته بینالمللی خوش درخشیده اند؛ بیش از ۵۰ هزار مربی زن، بیش از ۳۰ فدراسیون با بخش بانوان.
بر اساس اصول «واقعنگری» رزلینگ، ورزش ایران پس از انقلاب:
۱. در اکثر شاخصهای کمی و کیفی رشد قابل اندازهگیری داشته است.
۲. نقاط ضعفی (مانند مدیریت ناپایدار در برخی رشتهها) دارد که نباید باعث نادیده گرفتن دستاوردهای کلان شود.
۳. در بستر تاریخی و با در نظر گرفتن محدودیتهای خارجی، عملکرد آن بهطور نسبی مثبت ارزیابی میشود.
با وجود نقش تاثیر عوامل طبیعی جهانی(عامل زمانی، رشد جمعیت، روند جهانی علم، پیشرفت فنآوری) بر ورزش ایران
در تحلیل ارائهشده، ایران در پایگاه Scopus از نظر تولید مقالات علوم ورزشی، از رتبه ۵۷ جهان در ۱۹۹۶ به رتبه ۱۴ جهان در ۲۰۲۴ صعود کرده است(رشد ایران سریعتر از متوسط جهانی بوده و تنها با تکیه بر «پیشرفت طبیعی» قابل توضیح نیست). حتی با بهنجار(نرمال) سازی جمعیت، در مقایسه با کشورهایی با درآمد سرانه و جمعیت مشابه ایران (مانند مصر، ترکیه، پاکستان) تحت چنین تحریمهایی نبودهاند. لذا رشد ورزش ایران به وضوح مثبت است. ایران در مدالآوری المپیک ۲۰۲۰ از تمامی این کشورها بالاتر قرار گرفت (ایران: رتبه ۱۳، ترکیه: ۳۵، مصر: ۵۴).این نشان میدهد عوامل درونی مدیریت ورزش ایران (مانند نظام استعدادیابی، تربیت مربی، سرمایهگذاری بر ورزشهای پایه) توانسته اثر محدودیتهای خارجی را جبران کند.
با در نظر گرفتن عامل افزایش رقابت جهانی با وجودآنکه تعداد کشورهای حاضر در المپیک از ۸۰ کشور (۱۹۷۶) به ۲۰۶ کشور (۲۰۲۴) افزایش یافته و رقابت بسیار سختتر شده است.
ایران از المپیک ۱۹۷۶ بارتبه ۳۳، در المپیک ۲۰۲۰ به رتبه ۱۳ رسیده که با پیشرفت ۲۰ پلهای در دنیایی که رقابت ۳ برابر شده است، نشان از کارایی نظام دارد.
در بحث مقایسه کیفی: تحولات ساختاری و اجتماعی:
۱. استقلال ورزش از دولت: قبل از انقلاب: ورزش عمدتاً در اختیار دربار و نخبگان شهری بود. مسئولین سازمان تربیت بدنی عمدتاً از امرای نظامی وابسته به دربار مانند سپهبد حجت، جهانبانی، شاپور غلامرضا و... بودند بعد انقلاب از نیروهای انقلابی و مردمی و بعضاً معاونت های نخست وزیر، رئیس جمهور و وزرای ورزش متکی به آرای مردم و مجلس سکان ورزش را در دست داشتند. بعد از انقلاب: ورزش بهعنوان «حق مردم» در قانون اساسی تعریف شد و نهادهای مردمی (هیئتهای مذهبی-ورزشی) نقش محوری یافتند. 2- عدالت اجتماعی در ورزش: قبل از انقلاب: تمرکز امکانات در تهران و چند شهر بزرگ بود، بعد از انقلاب: توسعه زیرساختها در مناطق محروم و روستایی (مانند ۷۰ درصد سالنهای ورزشی در شهرهای کوچک و روستاها). ۳- ورزشهای بومی و سنتی: قبل از انقلاب: ورزشهای مدرن در اولویت بودند. بعد از انقلاب: احیای ورزشهای زورخانهای، کشتی پهلوانی و ثبت جهانی «ورزشهای زورخانهای» در یونسکو (۲۰۱۰). ۴. 4- علوم ورزشی و دانشگاهی: قبل از انقلاب: تنها ۲ دانشکده تربیت بدنی، بعد از انقلاب: بیش از ۱۰۰ دانشکده تربیت بدنی و تولید علم در رتبههای برتر منطقه.
چالشهای پس از انقلاب
۱. تحریمها: محدودیت در انتقال فناوری، میزبانی و حضور در برخی رقابتها.
۲. مدیریت ناپایدار: تغییرات مکرر مدیران ورزشی.